แจ้ง TM30 อโศก: เช่าคอนโดแล้วใครต้องแจ้ง เจ้าของหรือผู้เช่า

TM30 หรือ ตม.30 คือการแจ้งที่พักคนต่างด้าวตามพระราชบัญญัติคนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ซึ่งใช้กับที่พักอาศัยทุกประเภท ไม่ว่าจะเป็นคอนโด อพาร์ตเมนต์ โรงแรม หรือบ้านส่วนตัว หัวใจของมันคือ เมื่อมีคนต่างชาติเข้าพักที่ไหน เจ้าของที่พักต้องแจ้งให้ตรวจคนเข้าเมืองทราบว่ามีใครมาพักอยู่ที่ใด สำหรับย่านอย่างอโศกที่เต็มไปด้วยผู้เช่าต่างชาติ นี่เป็นเรื่องที่โผล่มาให้เห็นแทบทุกสัญญาเช่า

ทำไมอโศกจึงเจอเรื่องนี้บ่อยกว่าที่อื่น เพราะรอบทางแยกอโศกคือจุดรวมผู้เช่าต่างชาติแบบหนาแน่น มีย่านสถานทูตตลอดถนนอโศกมนตรี และคอนโดจำนวนมากกระจุกอยู่บนสุขุมวิท ซอย 21 ถึงซอย 23 เดินถึง BTS อโศกและ MRT สุขุมวิทได้ไม่กี่นาที ช่องว่างของ TM30 มักไม่ปรากฏตอนย้ายเข้า แต่จะกลับมาหลอกหลอนตอนผู้เช่าไปรายงานตัว 90 วันหรือต่อวีซ่า แล้วเจ้าหน้าที่ถามหาหลักฐานการแจ้งที่พักที่ไม่เคยมีใครทำ

ตามมาตรา 38 ของ พ.ร.บ.คนเข้าเมือง พ.ศ. 2522 ผู้ที่มีหน้าที่แจ้ง ตม.30 คือเจ้าบ้าน เจ้าของบ้านหรือผู้ครอบครองเคหสถาน หรือผู้จัดการโรงแรม ไม่ใช่ตัวคนต่างด้าวผู้เข้าพักเอง พูดตรงๆ คือกฎหมายไม่ได้กำหนดให้ผู้เช่าต่างชาติเป็นคนแจ้ง แต่ความเข้าใจผิดที่พบบ่อยที่สุดในตลาดเช่าย่านอโศกคือทั้งเจ้าของและผู้เช่าต่างคิดว่าเป็นหน้าที่ของฝ่ายผู้เช่า ผลคือไม่มีใครแจ้งเลย

ประเด็นสำคัญในทางปฏิบัติคือ ค่าปรับตกที่เจ้าของ แต่ความเดือดร้อนปลายทางตกที่ผู้เช่า เพราะเมื่อไปต่อวีซ่าหรือรายงานตัวที่ต้องอ้างอิงการแจ้งที่พัก คนที่ติดขัดคือคนต่างชาติ ไม่ใช่เจ้าของห้องที่อาจอยู่ต่างจังหวัด ด้วยเหตุนี้ ผู้เช่าคอนโดแถวสุขุมวิท ซอย 21–23 จึงควรผลักดันให้เจ้าของแจ้งตั้งแต่วันแรก แม้กฎหมายจะไม่ได้ระบุว่าเป็นหน้าที่ของตัวเองก็ตาม เพราะเป็นฝ่ายที่ได้รับผลกระทบจริง

1. แจ้งด้วยตนเองที่สำนักงานตรวจคนเข้าเมือง หรือสถานีตำรวจในท้องที่ สำหรับที่พักย่านเขตวัฒนา/สุขุมวิทรวมถึงอโศก หน่วยงานที่รับผิดชอบคือ กองบังคับการตรวจคนเข้าเมือง 1 (บก.ตม.1) ที่ศูนย์ราชการเฉลิมพระเกียรติ อาคารบี ถนนแจ้งวัฒนะ ซอย 7 เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ
2. แจ้งทางไปรษณีย์ลงทะเบียน สำหรับเจ้าของที่ไม่สะดวกเดินทาง
3. แจ้งผ่านระบบออนไลน์ทางเว็บไซต์ immigration.go.th ซึ่งเป็นช่องทางที่สะดวกที่สุดสำหรับเจ้าของห้องอโศกที่อยู่ต่างจังหวัด

สถานการณ์จริงที่เจอซ้ำๆ ในคอนโดย่านอโศกมีอยู่ไม่กี่แบบ แบบแรก เจ้าของห้องอยู่ต่างจังหวัดและไม่เคยลงทะเบียนใช้ระบบออนไลน์ พอผู้เช่าต่างชาติย้ายเข้าห้องแถวสุขุมวิท ซอย 23 ก็ไม่มีใครแจ้งภายใน 24 ชั่วโมง แบบที่สอง ห้องถูกปล่อยผ่านเอเจนต์ ทุกฝ่ายเข้าใจว่านิติบุคคลของอาคารจัดการ TM30 ให้ ทั้งที่นิติบุคคลอาจไม่ได้ทำ ผลคือช่องว่างเดิมโผล่มาตอนผู้เช่าเดินไปทำรายงานตัว 90 วันหรือต่อวีซ่าที่ บก.ตม.1 แล้วถูกถามหาหลักฐานการแจ้งที่พัก